BINATO NG PUTIK ANG MATANDANG MAGSASAKA DAHIL SA KANYANG LUMANG KUBO, PERO NAGULANTANG ANG MAYAMANG KAPITBAHAY NANG SIYA NA ANG PAALISIN NG SHERIFF DAHIL BINILI PALA NG MAGSASAKA ANG KANYANG REMATADONG HACIENDA
Sa gitna ng malawak na palayan ng Nueva Ecija, may dalawang magkatabing istruktura na tila langit at lupa ang pagitan. Ang isa ay ang Hacienda Villafuerte, isang mansyon na may mataas na pader, swimming pool, at garahing puno ng mga mamahaling sasakyan. Ang may-ari nito ay si Don Romano, isang asenderong kilala sa pagiging matapobre at malupit sa mga trabahador.
Sa gilid naman ng pader ng hacienda, nakatayo ang isang tagpi-tagping kubo na gawa sa sawali at yero. Dito nakatira si Mang Isko, isang 60-anyos na magsasaka. Araw-araw, nagtatrabaho siya sa ilalim ng init ng araw, nagtatanim ng palay sa maliit na lupang minana pa niya sa kanyang mga magulang.
Isang umaga, habang nagkakape si Don Romano sa kanyang veranda, napansin niya ang usok mula sa pagsisiga ni Mang Isko ng mga tuyong dahon.
“Hoy! Matanda!” sigaw ni Don Romano mula sa balcony. “Patayin mo ‘yang apoy! Pumapasok ang usok sa mansion ko! Ang baho!”
“Pasensya na po, Don Romano,” nakayukong sagot ni Mang Isko, dali-daling binuhusan ng tubig ang siga. “Nililinis ko lang po ang bakuran.”
“Linis?! Eh basura naman ‘yang bahay mo!” pang-iinsulto ng Don. Bumaba ito bitbit ang kanyang imported na aso. Nilapitan niya si Mang Isko sa bakod. “Alam mo, sakit ka sa mata. Ang ganda ng view ko sa palayan, pero nasisira dahil dyan sa barong-barong mo. Kung ako sa’yo, lumayas ka na dito bago ko pa ipagiba ‘yang bahay mo!”
Bilang panduduro, dinuraan ni Don Romano ang paanan ni Mang Isko bago tumalikod at tumawa nang malakas.
Hindi kumibo si Mang Isko. Pinunasan lang niya ang dura sa kanyang tsinelas. Sanay na siya. Pero sa loob-loob niya, nagdarasal siya na sana dumating ang araw na magbago ang ihip ng hangin.
Ang hindi alam ni Don Romano, at ng buong bayan, ay ang swerteng dumapo kay Mang Isko noong nakaraang linggo. Sa isang taya sa bayan, tinamaan ni Mang Isko ang Jackpot Prize ng Ultra Lotto 6/58 na nagkakahalaga ng P356 Milyon.
Imbes na magsisigaw, itinago ni Mang Isko ang ticket sa ilalim ng kanyang banig. Tahimik niyang kinuha ang premyo sa Maynila. Walang nakakaalam. Walang balato. Bumalik siya sa kanyang kubo at namuhay nang simple, parang walang nangyari.
Samantala, lingid sa kaalaman ng lahat, baon na pala sa utang si Don Romano. Dahil sa sugal at luho, isinanla niya ang titulo ng Hacienda Villafuerte sa bangko. At dahil delayed na siya ng isang taon sa bayad, idineklara na itong foreclosed o rematado.
Nang malaman ito ni Mang Isko mula sa kanyang private lawyer, hindi siya nagdalawang-isip.
“Attorney, bilhin natin ang lupa,” utos ni Mang Isko. “Bayaran mo ng cash sa bangko. Pero huwag mong sasabihin kung sino ang bumili hangga’t hindi pa final.”
Lumipas ang isang buwan. Araw ng Sabado. Nagpaparty si Don Romano sa garden. Tugtugan, alak, at tawanan kasama ang mga amigos niya.
Biglang bumukas ang gate nang walang pahintulot. Pumasok ang dalawang sasakyan ng Pulis at isang van ng Korte. Bumaba ang Sheriff.
“Sino kayo?! Bakit kayo pumapasok sa private property?!” galit na sigaw ni Don Romano, lasing na at namumula.
“Mr. Romano Villafuerte,” seryosong sabi ng Sheriff habang inaabot ang Court Order. “May dala kaming Writ of Possession. Ang lupang ito ay rematado na at nabili na ng bagong may-ari. Kailangan niyo nang umalis ngayon din.”
“Anong aalis?! Ako ang hari dito!” nagwala si Don Romano. “Walang pwedeng bumili nito! Sino?! Sinong hampaslupa ang bumili ng mansyon ko?!”
“Ako,” isang kalmadong boses ang sumagot mula sa gate.
Napalingon ang lahat. Ang mga bisita, ang mga katulong, at si Don Romano.
Page: SAY – Story Around You | Original story.
Mula sa usok ng exhaust, lumabas ang isang bagong-bago at makintab na kulay asul na Traktora na may aircon cabin. Huminto ito sa gitna ng garden, mismo sa tapat ng buffet table.
Bumukas ang pinto ng traktora. Bumaba ang isang lalaking naka-suot ng simpleng camisa de chino, kupas na maong, at tsinelas.
Si Mang Isko.
Hawak niya sa kanang kamay ang Titulo ng Lupa.
“I-Ikaw?!” nanlaki ang mata ni Don Romano. Halos malaglag ang panga nito. “Yung… yung matanda sa kubo?!”
“Magandang umaga, Romano,” nakangiting bati ni Mang Isko. “Naaalala mo nung sinabi mong sakit sa mata ang bahay ko? Pumayag na ako sa gusto mo. Gigibain ko na ang kubo ko… kasi dito na ako titira sa mansyon ko.”
“Imposible! Saan ka kumuha ng pera?! Magnanakaw ka!” sigaw ni Don Romano.
“Hindi ako magnanakaw. Maswerte lang ako sa numero,” sagot ni Mang Isko sabay pakita ng kopya ng check ng lotto winnings niya. “At higit sa lahat, marunong akong humawak ng pera, hindi katulad mo na puro yabang lang ang puhunan.”
Natahimik ang mga amigos ni Don Romano. Isa-isa silang umalis sa hiya. Naiwan si Don Romano na nanginginig, wala nang kapangyarihan, wala nang bahay.
Naglabasan ang mga gamit ni Don Romano sa kalsada. Ang kanyang mga mamahaling sofa ay ibinilad sa araw. Wala siyang masasakyan dahil nahila na rin ng bangko ang mga kotse niya.
Nilapitan siya ni Mang Isko. Inakala ni Romano na duduraan din siya nito o iinsultuhin. Pumikit siya, handa sa ganti.
Pero naramdaman niya ang tapik sa balikat.
“Romano,” sabi ni Mang Isko. “Mainit ang sikat ng araw. Malayo pa ang lalakarin mo palabas ng highway.”
Itinuro ni Mang Isko ang kanyang bagong traktora.
“Sakay na,” alok ng magsasaka, nakangiti nang totoo. “Ihahatid kita sa labas. Libre lang. Para naman maramdaman mo kung gaano kasarap sumakay sa pinaghirapan ng isang ‘hampaslupa’.”
Sa huli, nakita ng buong barangay ang eksenang hindi nila malilimutan: Si Don Romano, nakayuko sa kahihiyan, nakasakay sa gilid ng traktora na minamaneho ng dating inaapi niyang kapitbahay. Ang ingay ng makina ng traktora ay nagsilbing musika ng hustisya sa buong Nueva Ecija.