Siyam na buwan sa gitna ng bakbakan sa Marawi, sanay si Sgt. Victor sa amoy ng pulbura at bagsik ng kamatayan. Pero walang anumang pagsasanay sa militar ang naghanda sa kanya para sa balitang sumalubong sa kanyang pag-uwi: Ang kanyang asawang si Sarah, ang babaeng tanging dahilan ng kanyang paglaban, ay nakahiga na sa loob ng isang malamig na kabaong.
“Heart attack, pinsan. Biglaan,” paliwanag ni Eric, ang kapatid ni Sarah, habang nakatungo. “Hindi na namin naabutan. Selyado na ang kabaong para hindi na raw tayo masaktan pa.”
Masyadong mabilis. Masyadong maayos. At para kay Victor, masyadong kahina-hinala.
Ang Babala ni Tagpi
Sa gitna ng paglalamay, isang boses ang naging mas maingay kaysa sa mga hikbi ng mga kamag-anak. Si Tagpi, ang kanilang tapat na aso.
Hindi ito ang tahol ng asong nagluluksa. Ito ay tahol ng asong nagbabala.
Galit na galit si Tagpi. Kinakalmot nito ang gilid ng kabaong, ang mga kuko ay tila gustong baunin sa kahoy para lang mabuksan ang takip. Sa bawat segundo, lalong tumitindi ang pag-ungol nito habang nakatingin nang diretso sa mga mata ni Victor—isang tingin na tila nagsasabing: “Huwag kang maniwala sa kanila.”
“Paalisin niyo nga ’yang asong ’yan! Nakakaistorbo sa patay!” asik ni Eric sabay akmang sisipain ang aso.
Mabilis na humarang si Victor. Hinawakan niya ang kwelyo ni Tagpi. Ramdam niya ang panginginig ng aso—hindi takot, kundi ang pagnanais na ipaalam ang isang katotohanang nakabaon.
Ang Pagsuway sa Tradisyon
Doon na nabuo ang desisyon ni Victor. Bilang sundalo, ang kanyang “gut feel” ay hindi kailanman nagkamali sa gitna ng giyera. At ngayon, ang instinkto niya ay sumisigaw ng panganib.
“Buksan ang kabaong. Ngayon din,” utos ni Victor. Ang boses niya ay kasing-talim ng bayoneta.
“Ano?! Victor, rumespeto ka naman sa patay!” sagot ni Eric, na sa unang pagkakataon ay nakitaan ng butil ng pawis sa noo kahit malamig sa loob ng kapilya. “Sabi ng doktor, huwag na raw gambalain ang bangkay!”
Hindi nakinig si Victor. Habang pilit siyang pinipigilan ng mga kamag-anak, mas lalong nag-wawala si Tagpi. Sa isang malakas na tulak, naitabi ni Victor ang mga humaharang sa kanya.
Ang Nakakapangilabot na Katotohanan
Gamit ang kanyang lakas, binunot ni Victor ang mga trangka ng selyadong kabaong. Sa bawat pag-angat ng takip, ang bawat hininga sa loob ng silid ay tila tumigil.
Nang tuluyan itong mabuksan, hindi malamig na bangkay ang bumungad sa kanya.
Nanlaki ang mga mata ni Victor. Ang asawa niyang si Sarah—na ayon sa mediko ay patay na—ay dahan-dahang gumalaw. Ang kanyang mga kuko ay may mga bahid ng dugo mula sa pagkamot sa loob ng kabaong. Sa pagtama ng sariwang hangin, isang mahina ngunit malinaw na paghinga ang lumabas sa kanyang mga labi.
“V-Victor…” bulong ni Sarah, ang boses ay tila galing sa ilalim ng lupa.
Humarap si Victor kay Eric na noon ay akmang tatakas na sa pintuan. Ang aso ay muling tumahol—hindi na para magbabala, kundi para ituro ang tunay na traydor. Hindi heart attack ang pumatay kay Sarah, kundi isang planadong paglilibing nang buhay para makuha ang kanyang insurance at mga ari-arian.