GURO SA BARYO NA NAGTUTURO SA ILALIM NG PUNO AY NAPALUHOD SA TAKOT NANG KWESTYUNIN AT PAGALITAN NG MASUNGIT NA OPISYAL NG GOBYERNO NGUNIT NAPAIYAK NANG MALAMAN ANG TOTOONG DAHILAN NG BIGLAANG PAGBISITA NITO SA KANILANG ESTUDYANTE

GURO SA BARYO NA NAGTUTURO SA ILALIM NG PUNO AY NAPALUHOD SA TAKOT NANG KWESTYUNIN AT PAGALITAN NG MASUNGIT NA OPISYAL NG GOBYERNO NGUNIT NAPAIYAK NANG MALAMAN ANG TOTOONG DAHILAN NG BIGLAANG PAGBISITA NITO SA KANILANG ESTUDYANTE

“A, E, I, O, U! Ulitin natin, mga anak, nang mas malakas at sabay-sabay!” malakas at masiglang sigaw ni Teacher Loida habang pinupunasan ang tumutulong pawis sa kanyang leeg gamit ang isang manipis at kupas na panyo. Nakatayo siya sa harap ng isang lumang pisara na nakasandal lamang sa malaking puno ng mangga, habang ang tatlumpung maliliit na bata ay nakaupo sa mga pinagtagpi-tagping sako ng bigas at mga basag na hollow blocks.

Pumailanlang ang mahina ngunit sabay-sabay na boses ng mga bata sa gitna ng nakakapasong init ng tanghali. Isang dekada nang nagtuturo si Teacher Loida sa liblib na Sitio San Isidro sa probinsya ng Rizal. Wala silang pormal na silid-aralan dahil gumuho ang lumang kapilya noong huling bagyo at hindi na ito napondohan ng munisipyo para ipagawa. Sa kabila ng maliit na sahod, kawalan ng suporta, at araw-araw na paglalakad ng tatlong kilometro pataas ng bundok, hindi niya maiwan ang mga batang tila nakalimutan na ng lipunan. Ang tingin niya sa bawat batang nakayapak at punit-punit ang damit ay mga munting binhi na kailangan niyang diligan ng kaalaman.

Ngunit ang tahimik nilang klase ay biglang nabulabog nang makarinig sila ng malakas na ugong ng makina. Isang napakalaki, bago, at kumikinang na itim na pickup truck ang huminto sa maalikabok na kalsada ilang metro mula sa kanilang puno. Bumukas ang pinto at iniluwa nito ang tatlong lalaki. Ang nangunguna ay isang matangkad na lalaking nakasuot ng mamahaling barong tagalog, may madilim na mukha, nakasalamin ng itim, at may hawak na makapal na folder. Sa likod nito ay dalawang lalakeng may dalang mga malalaking camera at nagsimulang kumuha ng litrato sa paligid, sa pisara, at sa mga batang nakaupo sa lupa.

Bumilis ang tibok ng puso ni Teacher Loida. Mabilis na kumalat ang usap-usapan noong nakaraang buwan na mag-iikot ang mga kinatawan mula sa regional office ng gobyerno upang ipasara ang mga “unregistered” at “unsafe” na learning centers sa mga bundok para makatipid sa budget.

Dire-diretsong naglakad ang matangkad na opisyal patungo sa kanya, walang mababakas na ngiti sa mukha nito. Humawi ang mga takot na estudyante.

“Kayo ba si Loida Magbanua?” matigas at tila galit na tanong ng lalaki habang tinitiklop ang folder nito. “Ito ba ang tinatawag ninyong eskwelahan? Isa itong malaking kapabayaan.”

Nanginginig ang mga kamay ni Teacher Loida. Pilit niyang inayos ang kanyang buhok at matapang na sinalubong ang tingin ng lalaki. “Opo, sir. Ako po si Teacher Loida. Pasensya na po kung ganito ang kondisyon namin. Nasira po kasi ng bagyo ang bubong ng aming kapilya kaya dito muna kami nagkaklase sa ilalim ng puno para hindi matigil ang pag-aaral ng mga bata.”

Umiling ang opisyal at tumingin sa mga litratong kinuha ng kanyang tauhan. “Hindi ito katanggap-tanggap. Paano matututo ang mga bata sa ganitong dumi, alikabok, at panganib? Wala man lang kayong maayos na upuan at bubong. Alam niyo bang pwede kayong makasuhan at matanggalan ng lisensya dahil sa paglalagay sa mga bata sa ganitong sitwasyon? Ipapasa ko ang ulat na ito sa munisipyo ngayon din.”

Gumuho ang mundo ni Teacher Loida. Wala siyang pakialam kung matanggalan siya ng lisensya, ngunit ang isiping ipapasara ang kanilang munting paaralan ay dumurog sa kanyang puso. Tuluyang bumagsak ang kanyang mga luha. Sa harap ng kanyang mga estudyante at ng mga estranghero, lumuhod siya sa mabatong lupa at nagmakaawa.

“Sir, parang awa niyo na po,” humahagulgol na pakiusap ng guro habang nakadikit ang mga palad. “Huwag niyo pong ipasara ito. Ginagamit ko po ang sarili kong maliit na sahod para mabilhan sila ng chalk at pakainin sila tuwing tanghali. Kung aalisin niyo ito, babalik lang sila sa pagbubungkal ng lupa. Wala na silang ibang pag-asa. Ako na lang po ang parusahan niyo, huwag lang ang kinabukasan nila.”

Gumuho ang mundo ni Teacher Loida. Wala siyang pakialam kung matanggalan siya ng lisensya, ngunit ang isiping ipapasara ang kanilang munting paaralan ay dumurog sa kanyang puso. Tuluyang bumagsak ang kanyang mga luha. Sa harap ng kanyang mga estudyante at ng mga estranghero, lumuhod siya sa mabatong lupa at nagmakaawa.

Page: SAY – Story Around You | Original story

Nang makitang umiiyak ang kanilang guro, nagsilapitan ang mga maliliit na bata at yumakap sa kanya, sabay-sabay na ring umiyak nang malakas.

Isang mahaba at nakakabinging katahimikan ang bumalot sa paligid, tanging hikbi lamang ng mga bata ang naririnig. Dahan-dahang ibinaba ng opisyal ang kanyang folder. Ang kanyang matigas na ekspresyon ay biglang natunaw. Nanginginig ang kanyang mga balikat habang tinatanggal ang kanyang itim na salamin, at doon nakita ni Teacher Loida ang mga luhang umaagos mula sa mga mata ng matapang na lalaki.

Lumuhod ang opisyal sa maalikabok na lupa, binalewala ang pagkadumi ng kanyang mamahaling pantalon, at hinawakan ang mga nanginginig na kamay ng guro.

“Ma’am Loida… hindi niyo na po ba ako naaalala?” garalgal ang boses na tanong ng lalaki habang tinuturo ang isang maliit na pilat sa kanyang kaliwang kilay.

Nanlaki ang mga mata ni Teacher Loida habang sinusuri ang mukha nito. “Eman…? Ikaw ba si Eman?”

Tumango ang lalaki at tuluyan nang humagulgol. Si Eman ang kanyang pinakapasaway at pinakamahirap na estudyante dalawampung taon na ang nakararaan sa isang iskwater sa Tondo. Isang batang palaboy na laging nagnanakaw ng baon dahil walang makain, na kinupkop ni Teacher Loida, pinakain araw-araw, at binilhan ng unang pares ng sapatos upang makapagtapos ng elementarya.

“Ako po ito, Ma’am,” umiiyak na sagot ng ngayo’y matagumpay na civil engineer at bagong halal na provincial board member. “Kaya po ako mukhang galit kanina dahil hindi ko matanggap na ang pinakamabuting taong nagligtas sa buhay ko ay hinahayaan ng gobyerno na maghirap sa ganitong kalagayan. Ilang taon ko po kayong hinanap.”

Tumayo si Eman at inalalayan si Teacher Loida. Tumingin siya sa kalsada at sumenyas. Mula sa kurbada ng bundok, umugong ang tatlong dambuhalang dump truck na puno ng semento, bakal, at hollow blocks.

“Hindi ko po ipapasara ang klase niyo, Ma’am,” nakangiting sabi ni Eman habang nakatingin sa mga tuwang-tuwa na bata. “Narito po ako, kasama ang mga tauhan ko, para ipatayo ang pinakamalaki at pinakamagandang paaralan sa buong probinsya… at ipapangalan ko po ito sa inyo.”