Ako si Lita. Limampu’t limang taong gulang. Mahigit dalawampung taon akong nagsilbing katulong sa pamilya Valdez—isang pamilyang kilala sa kayamanan at impluwensya sa buong bansa.
Si Don Oscar Valdez, pitumpung taong gulang, ay isang respetadong negosyante at balo na. Ang nag-iisang anak niya na si Camille, tatlumpu’t lima, ang kasalukuyang namumuno sa kanilang malaking kumpanya—ang Valdez Holdings. May tatlo siyang anak: si Andrei na labindalawang taong gulang, si Beatrice na siyam, at si Chloe na lima.
Sa totoo lang, hindi lang ako basta katulong sa bahay na iyon.
Noong bata pa si Camille, ako ang nag-aalaga sa kanya. Ako ang nagpapatahan sa kanya kapag umiiyak siya sa gabi. Ako ang nagturo sa kanya kung paano magbisikleta. Ako rin ang nakikinig sa kanya noong unang beses siyang nasaktan sa pag-ibig.
At nang magkaroon siya ng sariling mga anak, ako rin ang nag-alaga sa kanila.
Ang tatlong bata ang naging mundo ko.
Hindi nila ako tinatawag na “Ate” o “Yaya.”
“Lola Lita,” ang tawag nila sa akin.
Dahil para sa kanila, ako na ang parang lola nila.
Hindi ako nagkaroon ng sariling pamilya. Hindi ako nag-asawa. Ang buong buhay ko ay ibinigay ko sa pamilya Valdez. Akala ko, pamilya na rin ang turing nila sa akin.
Akala ko lang pala.
Isang umaga sa mansiyon ng Valdez, maaga akong nagising gaya ng nakasanayan ko. Kailangan kong ihanda ang almusal ng mga bata. Si Andrei ay may pagsusulit sa paaralan kaya gusto niyang maaga makarating. Si Beatrice naman ay may presentation kaya naghanda ako ng espesyal na baon para sa kanya. Si Chloe ay may sore throat kaya pinainitan ko siya ng gatas at inihanda ang kanyang gamot.
Ginawa ko ang lahat tulad ng ginagawa ko sa loob ng dalawampung taon.
Pagpasok ni Camille sa kusina, agad kong napansin na may kakaiba. Hindi siya tumitingin sa akin. Para bang iniiwasan niya ang tingin ko.
“Lita,” malamig niyang sabi, “mag-usap tayo mamaya pagkatapos mong ihatid ang mga bata sa school.”
“Opo, Ma’am Camille,” sagot ko.
May kakaiba sa tono ng boses niya, pero hindi ko na iyon pinansin. Inisip ko na baka pagod lang siya sa trabaho.
Pagkatapos kong ihatid ang mga bata sa paaralan, bumalik ako sa mansiyon.
Pagpasok ko sa sala, nakita ko si Camille na nakaupo sa malaking sofa. Katabi niya ang tatlong babae—ang mga hipag niya, mga asawa ng mga kapatid niyang sina Philip at Edward.
May kakaibang tensyon sa hangin.
Pinaupo nila ako sa harap nila.
“Lita,” panimula ni Camille. “Alam mo naman kung gaano ka na katagal sa amin. Dalawampung taon ka nang bahagi ng bahay na ito.”
Bahagya akong ngumiti.
“Pero…” patuloy niya, “sa tingin namin, panahon na para magpahinga ka. Kailangan ka na naming pakawalan.”
Parang biglang tumigil ang mundo ko.
“Ma’am… may nagawa po ba akong mali?” mahina kong tanong.
Hindi pa ako natatapos magsalita nang biglang tumawa ang isa sa mga hipag niya—si Sandra, asawa ni Philip.
“Mali?” mapanuyang sabi niya habang pinagmamasdan ako mula ulo hanggang paa. “Tingnan mo nga ang sarili mo. Matanda ka na. Mabagal ka nang kumilos. At sa totoo lang… hindi ka na bagay sa bahay na ito.”
Sumingit pa ang isa pang babae.
“Ang laki ng mansiyon ng Valdez tapos ang katulong nila mukhang pulubi,” sabi nito habang nakangisi.
Pakiramdam ko ay unti-unting bumigat ang dibdib ko.
Dalawampung taon kong inalay ang buhay ko sa pamilyang ito.
At ngayon, sa iilang salita lang, parang wala na akong halaga.
Hindi ko alam kung ano ang sasabihin ko. Tahimik lang akong nakaupo, hawak ang apron ko.
Pero hindi nila alam—may isang tao sa bahay na iyon ang nakarinig ng lahat.
At ang gagawin niya sa mga susunod na minuto ay magpapabago sa lahat…
at magpapahiya sa buong pamilya Valdez.