“Sampung taon ko siyang pinalaki mag-isa. Sampung taon na pinaitim ako ng araw at pinatatag ng pag-iisa—hanggang sa isang araw, isang mamahaling sasakyan ang huminto sa harap ng bahay namin… at ang lalaking iniwasan ng tadhana ay biglang nagbalik, umiiyak habang hawak ang pangalan naming dalawa.”
ANG BUHAY NA ISANG INA ANG UMANGKLA
Si Rosa, tatlumpung taong gulang, ay kilala sa buong barangay bilang ang babaeng hindi kailanman bumigay.
Sa loob ng sampung taon, mag-isa niyang pinalaki ang anak niyang si Gab:
- nagtitinda ng gulay sa palengke,
- nagbubuhat ng mabibigat na sako,
- sumasakay ng dyip bago mag-sikat ng araw,
- at umuuwi nang pagod ngunit may ngiting nakalaan para sa anak.
Wala siyang reklamo.
Wala siyang hinihingi.
At wala siyang pinipilit habulin.
Ang paborito niyang linya?
“Hindi ko kailangan ang ama niya. Basta may Gab ako, buo ako.”
ANG BATA NA PALAGING MAY BAKANTENG UPUAN
Lumaki si Gab na mabait, masipag, at tahimik.
Pero tuwing Family Day at Recognition Day, laging bakante ang upuang nakalaan para sa “Father.”
Kapag tinatanong siya:
“Nasaan ang tatay mo?”
Isang simpleng “Wala po.” ang sagot niya.
At sa bawat gabi, paulit-ulit niyang tanong:
“Ma… mali ba ako? Bakit wala akong tatay?”
At doon, palihim na umiiyak si Rosa—hindi dahil mahina siya, kundi dahil wala siyang sagot na makagagaan sa mundo ng anak niya.
ANG HINDI INAASAHANG PAGDATING
Isang tanghali, habang inaayos ni Rosa ang paninda, may umalingawngaw na busina sa makitid na kalsada—hindi ordinaryo, hindi pang-araw-araw.
Isang puting luxury SUV ang dahan-dahang huminto sa mismong harap ng bahay nila.
Naglabasan ang mga kapitbahay.
Tumigil ang mga bata sa pagtakbo.
Parang may hinihintay ang hangin.
Bumukas ang pinto.
At bumaba ang lalaking huling inisip ni Rosa na makikita pa niya:
Si Miguel.
Ang lalaking minahal niya.
Ang lalaking nawala nang hindi man lang nagpaalam.
At ang amang hindi nakita ni Gab kahit minsan.
Nakatayo siya roon—malinis, maayos, maganda ang bihis…
ngunit ang mga mata niya ay puno ng pagod at lungkot na hindi maitatago.
ANG PAGHAHARAP NA HINDI NANGYARI NG SAMPUNG TAON
Lumapit si Miguel.
Sa harap ng lahat, lumuhod siya.
Hindi makapagsalita si Rosa.
“Rosa… sampung taon kitang hinanap. Hindi ko kayo tinalikuran. Kinuha ako ng pamilya ko papunta abroad. Wala akong passport, wala akong phone, wala akong kahit anong paraan para makabalik o makontak ka. Pinilit nila akong kalimutan ka… pero hindi ko nagawa.”
Hindi makapaniwala si Rosa.
Pero ang panginginig ng boses nina Miguel ay hindi kayang pekein.
ANG BATANG LAGING NAGTATANONG
Lumabas si Gab.
Payat, pawisan, galing sa laro.
Nagtama ang kanilang paningin—ang batang naghahanap ng ama, at ang lalaking sampung taon nang may baong panghihinayang.
“Ikaw ba… si Gab?”
Tahimik ang bata.
Tumingin muna sa ina, bago dahan-dahang lumapit sa estrangherong lalaki.
“Ikaw po ba… ang tatay ko?”
At doon tuluyang bumigay si Miguel.
Yumuko siya at niyakap ang bata—isang yakap na parang isang dekada niyang pinigilan.
“Oo, anak… ako ang tatay mo. At patawarin mo ako.”
Tahimik ang buong barangay, pero halos mapunit ang puso ng bawat nakasaksi.
ANG PUSONG MATAGAL NANG TINITIGASAN NG PANAHON
Tumingin si Rosa kay Miguel.
“Miguel… hindi ko alam kung may lugar ka pa sa buhay ko. Pero kay Gab… hindi ko tatanggalin ang karapatan niyang magkaroon ng ama.”
Tumango si Miguel, umiiyak.
“Hindi ako aalis. Hindi ako mawawala ulit. Kahit gaano katagal, handa akong patunayan ‘yon.”
Sa unang pagkakataon matapos ang sampung taon,
magkakatabi silang tatlo—magkahawak-kamay, magkahalong kaba at pag-asa.
At ang buong barangay?
Tahimik na nakangiti, nakaluha, nakamasid.
Dahil minsan, ang mga taong inaakalang nawala na…
sila pa ang ibinabalik ng panahon sa tamang sandali.