Sa dulo ng isang makitid na kalsadang pulang lupa sa kanayunan ng Ninh Binh, nakatayo ang isang maliit at lumang bahay na tila puno ng mga alaala. Dati itong tahanan ng tawanan at ingay ng pamilya. Ngunit sa paglipas ng mga taon, ang katahimikan na lamang ang natira.
Dito nakatira si Mang Phuc, isang lalaking lampas pitumpung taong gulang. Bahagya na siyang kuba at unti-unting lumalabo ang kanyang paningin. Tatlong taon na ang nakalipas mula nang pumanaw ang kanyang asawa na si Aling Thu, na matagal niyang inalagaan habang may malubhang karamdaman.
Mula noon, tila nawala rin ang sigla sa kanyang buhay.
Ang panganay niyang anak na si Dung ay dati sanang nagtatrabaho sa pabrika, ngunit kalaunan ay nahulog sa sugal at utang. Dahil dito, tumigil siya sa trabaho at madalas na umaasa na lamang sa kung anong mayroon sa bahay ng kanyang ama.
Ang asawa ni Dung na si Thao ay dating magalang at mahinahon. Ngunit nang tumagal ang kanilang pamumuhay na puno ng problema sa pera, unti-unti rin siyang nagbago. Madalas na siyang magreklamo at sisihin ang kahirapan ng kanilang sitwasyon.
Unti-unting naging mabigat ang hangin sa loob ng bahay.
Isang gabi, hindi na napigilan ni Dung ang kanyang galit.
“Ibenta mo na ang bahay na ito! Hatiin na natin ang pera,” mariin niyang sabi sa ama. “Mag-isa ka lang namang nakatira dito. Bakit kailangan mo pa ng malaking bahay?”
Tahimik lamang na nakatayo si Thao sa tabi niya, ngunit ang malamig na tingin nito ay tila sumasang-ayon sa sinabi ng asawa.
Hindi sumagot si Mang Phuc.
Para sa kanya, ang bahay na iyon ay higit pa sa isang ari-arian. Doon nila ng kanyang asawa itinayo ang kanilang pamilya. Doon sila nagtanim ng mga gulay sa likod-bahay. At doon din niya narinig ang huling habilin ni Aling Thu bago ito pumanaw.
“Alagaan mo ang bahay natin,” mahina nitong sabi noon. “Huwag mong hahayaang mawala ito. Dito nakatira ang lahat ng alaala natin.”
Kaya kahit gaano kalaki ang alok o gaano kalakas ang pilit ng kanyang anak, hindi niya kayang ibenta ang tahanang iyon.
Ngunit ang kanyang pagtanggi ang lalo lamang nagpalala ng tensyon sa loob ng bahay.
Isang umaga ng Oktubre, medyo malamig ang hangin. Biglang naging maamo ang boses ni Dung.
“Tay, maganda ang panahon ngayon,” sabi niya. “Ipapasyal namin kayo ni Thao sa gubat ng pino. Matagal na rin kayong hindi nakakalabas.”
Nagulat si Mang Phuc, ngunit natuwa rin siya. Matagal na ring walang nagpakita ng ganoong pag-aalaga sa kanya.
Nagbihis siya ng maayos, nagsuot ng lumang sumbrero, at sumakay sa motorsiklo kasama ang mag-asawa. Habang papalayo sila sa bayan at papasok sa kagubatan, sumisilip ang sikat ng araw sa pagitan ng matataas na puno.
Pagdating sa isang malawak na bahagi ng gubat, huminto si Dung sa tabi ng isang malaking puno.
“Tay, dito muna kayo umupo sandali,” sabi niya. “Kukuha lang kami ng tubig.”
Ngunit nang makaupo ang matanda, biglang naglabas si Thao ng kadena mula sa bag. Sa loob lamang ng ilang segundo, tinulungan ni Dung ang asawa na itali si Mang Phuc sa puno.
“Anong ginagawa ninyo?” sigaw ng matanda habang nagpupumiglas. “Pakawalan ninyo ako!”
Malamig ang naging sagot ni Dung.
“Para saan pa ang buhay mo? Kapag wala ka na, mapupunta na sa amin ang bahay.”
Parang tumigil ang mundo ni Mang Phuc sa sandaling iyon.
Sumigaw siya ng tulong, ngunit tanging hangin at huni ng ibon ang sumagot sa kanya. Ilang sandali lamang, sumakay na muli sa motorsiklo sina Dung at Thao at iniwan siya sa gitna ng kagubatan.
Sa unang araw, patuloy siyang sumisigaw, umaasang may makakarinig.
Sa ikalawang araw, halos mawalan na siya ng lakas. Tuyong-tuyo ang kanyang lalamunan at sugatan na ang kanyang mga kamay sa kakapilit na makawala sa kadena.
Sa malamig na gabi, nanginginig siya habang unti-unting bumabalik sa kanyang alaala ang mga araw na masaya pa ang kanilang pamilya.
Mas masakit pa sa lamig ng kagubatan ang pakiramdam ng pagtataksil mula sa sariling anak.
Pagkalipas ng ilang araw, halos mawalan na siya ng malay.
Ngunit sa pagitan ng kanyang kahinaan, tila may narinig siyang mga yabag at tahol ng aso.
“Diyos ko… may tao dito!” sigaw ng isang lalaki.
Isang mangangaso na nagngangalang Mang Trung ang napadaan sa lugar at hindi sinasadyang nakita si Mang Phuc na nakakadena sa puno at halos wala nang malay.
Agad niyang pinutol ang kadena at binuhat ang matanda palabas ng kagubatan. Dinala niya ito sa pinakamalapit na ospital sa bayan.
Ayon sa mga doktor, muntik na itong hindi umabot.
Kung ilang oras pa ang lumipas bago siya natagpuan, maaaring huli na ang lahat.
Nang magkamalay si Mang Phuc sa ospital, tahimik lamang siyang nakahiga.
Hindi galit ang makikita sa kanyang mukha—kundi isang malalim na pagod at lungkot.
Mahina siyang bumulong ng ilang salita na ikinagulat ng mga taong nasa paligid niya.
Mga salitang maaaring magbago sa kapalaran ng kanyang anak… at sa hinaharap ng bahay na matagal niyang ipinaglaban.