ISANG MATANDANG LALAKI ANG NAGTITINDA NG MGA GAWANG-KAMAY NA LARUANG KAHOY SA BANGKETA ARAW-ARAW KAHIT WALA NANG BATANG BUMIBILI DAHIL PURO CELLPHONE NA ANG USO. TUWING BIYERNES, HUMIHINTO ANG ISANG MAGARANG KOTSE AT BINIBILI NG ISANG BINATA ANG LAHAT NG TINDA NIYA

ISANG MATANDANG LALAKI ANG NAGTITINDA NG MGA GAWANG-KAMAY NA LARUANG KAHOY SA BANGKETA ARAW-ARAW KAHIT WALA NANG BATANG BUMIBILI DAHIL PURO CELLPHONE NA ANG USO. TUWING BIYERNES, HUMIHINTO ANG ISANG MAGARANG KOTSE AT BINIBILI NG ISANG BINATA ANG LAHAT NG TINDA NIYA

Mainit at maalikabok sa bangketa ng Quiapo.

Nakaupo sa isang lumang bangkito si Lolo Ben, 75-anyos. Sa harap niya, nakalatag ang kanyang mga obrang gawa sa kahoy: mga kotseng may gulong na tansan, trumpo, yoyo, at maliliit na kabayo.

“Bili na po kayo… matibay na laruan…” mahinang alok ni Lolo Ben.

Pero nilalagpasan lang siya ng mga tao. Ang mga batang dumadaan, nakayuko sa kanilang mga iPad at cellphone. Walang pumapansin sa mga laruang kahoy. Para sa kanila, boring at luma na ang mga ito.

Minsan, may batang hihinto at tuturo, “Mommy, look!” Pero hihilahin lang ito ng nanay, “’Wag na ’nak, madumi ’yan. Sa mall na lang tayo bumili.”

Napapabuntong-hininga na lang si Lolo Ben. “Wala na yatang may gusto sa gawa ko. Siguro panahon na para tumigil ako.”

Pero tuwing Biyernes ng hapon, nabubuhayan siya ng loob.

Huminto ang isang makintab na itim na SUV sa tapat niya. Bumaba ang isang binata na naka-amerikana, mukhang mayaman at mabango.

Si Sir Adrian.

“Kamusta, Tay?” bati ni Adrian.

“Mabuti naman, iho,” ngiti ni Lolo Ben. “Anong kukunin mo ngayon? May bago akong gawang teks at sungka.”

Tinignan ni Adrian ang latag.

“Kukunin ko lahat, Tay,” sabi ni Adrian.

Inilabas ni Adrian ang wallet at nagbigay ng ₱5,000. Sobra-sobra sa presyo ng mga laruan.

“Naku iho, sobra ito!” tanggi ni Lolo.

“Keep the change na po, Tay. Pang-gamot n’yo,” ngiti ni Adrian habang tinutulungan siya ng driver na isakay ang sako-sakong laruan sa kotse.

Tuwang-tuwa si Lolo Ben. “Napakabait na bata. Siguro collector siya ng mga antique toys. Siguro binebenta niya sa mga museo.”

Isang Biyernes, hindi na nakatiis si Lolo Ben. Habang nagbabayad si Adrian, nagtanong ang matanda.

“Iho… pwede bang magtanong?”

“Ano po ’yun, Tay?”

“Bakit mo ba binibili lahat ng ito linggo-linggo? Wala namang may gusto nito. Collector ka ba? O binebenta mo sa abroad?”

Natigilan si Adrian. Tinanggal niya ang kanyang sunglasses. Tinitigan niya si Lolo Ben nang may luha sa mata.

“Tay…” malambing na sabi ni Adrian. “Hindi n’yo na po ba ako natatandaan?”

Kumunot ang noo ni Lolo. “H-Hindi eh. Ulyanin na ako, iho. Sino ka ba?”

Lumuhod si Adrian sa maruming semento para magpantay ang mukha nila ng matanda.

“Tay… ako po si Miko. ’Yung batang gusgusin na laging nakatambay dito sa pwesto n’yo dalawampung taon na ang nakalipas.”

Nanlaki ang mata ni Lolo Ben.

Bumalik ang alaala niya. Dalawang dekada na ang nakalilipas, may isang batang pulubi na laging nakadungaw sa mga laruan niya. Walang pambili, at laging gutom.

Naalala ni Lolo Ben na tuwing tanghalian, hinahatian niya ang batang iyon ng kanyang baon na pandesal at pancit canton. Minsan, niregaluhan pa niya ito ng isang kotseng kahoy nung Pasko dahil umiiyak ito.

“Miko…?” garalgal na boses ni Lolo. “Ikaw na ba ’yan? Ang laki mo na… ang asenso mo na…”

Tumango si Adrian habang umiiyak. Hinawakan niya ang magaspang na kamay ng matanda.

“Opo, Tay. Kayo lang po ang naging mabait sa akin nung mga panahong gutom na gutom ako at walang pamilya. ’Yung kotseng kahoy na binigay n’yo? Nasa opisina ko pa rin hanggang ngayon. ’Yun ang naging inspirasyon ko para magsumikap.”

Tinuro ni Adrian ang sasakyan na puno ng laruan.

“Binibili ko po ang mga laruan n’yo hindi dahil collector ako. Binibili ko po ito dahil ayokong makitang umuuwi kayong luhaan at walang benta. Ang mga kamay na nagpakain sa akin noon, hindi ko hahayaang mawalan ng laman ngayon.”

“Saan mo dinadala ang mga laruan?” tanong ni Lolo, na ngayo’y umiiyak na rin.

“Idinodonate ko po sa ampunan kung saan ako lumaki,” sagot ni Adrian. “Gustong-gusto po ng mga bata ang gawa n’yo. Tuwang-tuwa sila. Sabi ko sa kanila, gawa ’yan ng Lolo ko. Lolo Ben ang pangalan niya.”

Niyakap ni Lolo Ben si Adrian nang mahigpit.

“Salamat, anak… maraming salamat…”

“Ako po ang dapat magpasalamat, Tay,” bulong ni Adrian.

Sa araw na iyon, napatunayan ni Lolo Ben na ang kanyang mga laruan ay hindi laos. Dahil ang bawat piraso ng kahoy na nililok niya ay naging instrumento para hubugin ang puso ng isang batang naging matagumpay na tao. At ang kabutihan—ito ang tanging bagay sa mundo na hindi kailanman naluluma.