BUONG AKALA NG MAGSASAKANG ITO SA NUEVA ECIJA AY GUGUNAW NA ANG KANYANG MUNDO NANG SUGURIN SIYA NG MGA ARMADONG LALAKI SA GITNA NG KANYANG PALAYAN UPANG KAMKAMIN ANG LUPA NGUNIT LAKING GULAT NIYA NANG MAY INILABAS SILANG DOKUMENTO

BUONG AKALA NG MAGSASAKANG ITO SA NUEVA ECIJA AY GUGUNAW NA ANG KANYANG MUNDO NANG SUGURIN SIYA NG MGA ARMADONG LALAKI SA GITNA NG KANYANG PALAYAN UPANG KAMKAMIN ANG LUPA NGUNIT LAKING GULAT NIYA NANG MAY INILABAS SILANG DOKUMENTO

Mabigat ang bawat paghampas ng asarol ni Mang Kulas sa tuyot na lupa ng kanyang palayan sa bayan ng San Isidro. Ramdam niya ang matinding sikat ng araw na tila sumusunog sa kanyang batok, ngunit mas masakit ang katotohanang baka ito na ang huling araw niya sa kaisa-isang naiwang pamana ng kanyang mga ninuno.

Anim na buwan na siyang ginugulo ng mga tauhan ni Don Facundo, isang mayamang negosyante na nais tayuan ng malaking subdivision ang kanilang sakahan. Wala siyang maipambayad sa malaking utang na ipinapataw sa kanya dahil sa mga natatagong interes sa papel.

Habang pinupunasan niya ang pawis sa noo gamit ang lumang bimpo, narinig niya ang ugong ng tatlong malalaking itim na sasakyan na pumarada sa gilid ng highway.

Bumilis ang tibok ng puso ni Kulas.

Nakita niyang bumaba ang limang matitikas na lalaking nakasuot ng itim at may mga nakasukbit na mahahabang baril sa kanilang mga dibdib. Tuloy-tuloy silang naglakad sa pilapil patungo sa kanyang kinaroroonan.

Napalunok siya nang matindi, inisip na baka ito na ang mismong araw na papatayin siya upang tuluyang maagaw ang kanyang mahal na lupa nang walang kalaban-laban.

Nanginginig ang mga tuhod ng matanda ngunit matapang siyang nanatiling nakatayo. Mahigpit niyang hinawakan ang kahoy na hawakan ng kanyang asarol, handang lumaban kahit alam niyang dehado siya sa mga armadong dayo na patuloy na lumalapit.

“Kulas Dimaculangan? Ikaw ba si Kulas Dimaculangan?!” malakas na sigaw ng pinuno ng grupo, isang matangkad na lalaking may malaking peklat sa pisngi. Wala itong ngiti at tila handang mang-araro ng tao anumang oras.

Sinubukan ni Kulas na dumukot ng kanyang lumang keypad na cellphone mula sa bulsa upang humingi ng tulong sa kapitan ng barangay.

Sa panginginig ng kanyang mga daliri, aksidente niyang nabuksan ang browser kung saan madalas niyang pinapa-load ang paborito niyang “Page: SAY – Story Around You” para magbasa ng mga nakakaaliw na kwento tuwing nagpapahinga sa ilalim ng mangga. 

Agad niya itong pinatay at ibinulsa muli ang telepono, dahil wala na siyang oras para maglibang sa bingit ng kamatayan.

“A-ako nga! Anong kailangan niyo sa akin? Hindi ko ibibigay ang lupang ito kahit dumaan kayo sa ibabaw ng aking bangkay!” matapang ngunit basag na sagot ni Kulas.

Pinaligiran siya ng mga armadong lalaki, tinatakpan ang sikat ng araw. Seryosong tumingin sa kanya ang pinuno at dahan-dahang inilagay ang kamay sa loob ng itim nitong jacket.

Ipinikit ni Kulas ang kanyang mga mata at nagdasal nang mabilis. Inaasahan niyang bubunutin ng lalaki ang isang malamig na baril at tuluyan nang magtatapos ang kanyang malungkot na buhay bilang isang nagigipit na magsasaka.

Subalit, sa halip na bala ang tumama sa kanyang dibdib, naramdaman niya ang isang makapal na folder na inilagay sa kanyang nanginginig na mga kamay.

Dahan-dahan siyang dumilat.

Inilahad ng lalaking may peklat ang isang malaking dokumento na may opisyal na selyo ng gobyerno.

“Pinapabigay po ito ng inyong anak na si Rico mula sa bansang Dubai,” mahinahong sabi ng lalaki, na ngayon ay may bahagyang ngiti sa labi.

Nanlaki ang mga mata ni Kulas.

Limang taon na niyang hindi nakakausap ang anak matapos itong maglayas dahil sa matinding pag-aaway nila tungkol sa hirap ng pagtatanim.

“Ano ito? Notice of eviction ba ito?!” naguguluhang tanong ng matanda habang binubuklat ang mga pahina.

Umiling ang lalaki.

Laking gulat ni Kulas nang mabasa ang nakasulat.

Ito ay isang kumpletong titulo ng lupa, hindi lamang para sa kanyang dalawang ektarya, kundi para sa buong dalawampung ektarya ng asyenda ni Don Facundo.

Binili ni Rico ang buong lupain ng mapang-aping negosyante gamit ang kinita nito mula sa pag-imbento ng isang sikat na agricultural software sa ibang bansa.

Napaupo si Kulas sa putikan, hindi makapaniwala sa nakikita ng kanyang mga lumalabong mata.

“Ang mga kasama ko po ay galing sa isang armored security agency,” patuloy ng lalaki habang tinuturo ang mga armadong kasamahan.

“Inupahan po kami ni Sir Rico para siguruhing ligtas na makakarating sa inyo ang mga titulo at ang tseke na nagkakahalaga ng limampung milyong piso para sa pambili ninyo ng mga bagong traktora at pataba. Uuwi na rin po siya bukas para makasama kayo.”

Hindi na napigilan ni Kulas ang paghagulgol nang malakas sa gitna ng bukid.

Ang matinding takot at galit na naramdaman niya kanina ay mabilis na napalitan ng umaapaw na kagalakan at pagmamalaki.

Hindi siya papatayin ng mga ito; sa halip, sila ang nagdala ng kaligtasan ng kanyang buong pamumuhay at pamilya.

Ang inakala niyang malagim na katapusan ng kanyang pagiging simpleng magsasaka ay ang simula pala ng pagiging pinakamalaking don ng probinsya.

Niyakap niya nang mahigpit ang nangingiti nang pinuno ng mga guwardiya, basang-basa ng putik at luha ang mamahaling uniporme nito, habang masayang pinagmamasdan ang malawak na lupaing ngayon ay pag-aari na niya nang buong-buo at walang anumang takot na babawiin pa ito.