BATA NA NANGUNGUTYA SA MATANDANG NAGTITINDA NG KANDILA, NAGULAT NANG SA GABI RING IYON, ANG MATANDA ANG NAGLIGTAS SA KANYANG BUHAY

BATA NA NANGUNGUTYA SA MATANDANG NAGTITINDA NG KANDILA, NAGULAT NANG SA GABI RING IYON, ANG MATANDA ANG NAGLIGTAS SA KANYANG BUHAY

Sa isang lumang bayan sa Latin America, gabi-gabi’y makikita sa plasa ang isang matandang babae na nagngangalang Doña Mercedes. Payat, nakayuko, at dala-dala ang maliit na mesa na may iba’t ibang kandilang gawa sa kamay. Ang kanyang mga kandila’y hindi mamahalin, pero bawat isa ay may kakaibang bango at liwanag.

“Bili na, kandila para sa inyong tahanan,” lagi niyang bulong. Ngunit madalas, wala ni isang tumitingin.

Isang gabi, dumaan ang grupo ng mga kabataang lalaki. Isa sa kanila, si Rafael, ay kilala sa pagiging mapagmataas at palaging nanunukso. Nang makita niya ang matanda, natawa siya.

“Ano ‘yan? Kandila? Sa panahon ngayon, cellphone at ilaw na ang gamit ng tao!” sigaw niya, sabay kuha ng isa at sinindihan, ngunit pagkatapos ay pinatay at tinapon sa lupa. Tawa nang tawa ang kanyang mga kaibigan. Napayuko si Doña Mercedes, walang imik, at dahan-dahang pinulot ang kandila.

Ngunit bago umalis si Rafael, tinapunan siya ng matanda ng isang mahigpit na tingin. “Huwag mong maliitin ang apoy, iho. Baka dumating ang araw na siya ang maging tanging liwanag mo.”

Kinabukasan, nangyari ang hindi inaasahan. Habang pauwi si Rafael mula sa isang kasayahan, dumaan siya sa isang makitid na daan sa tabi ng gubat. Biglang nagkaroon ng blackout — lahat ng ilaw sa bayan ay namatay. Napuno ng dilim ang paligid, at nagsimula siyang kabahan.

Habang naglalakad, may biglang kaluskos. Mula sa gilid ng kalsada, may mga lalaking hindi niya kilala na lumabas. Mga magnanakaw. Hinablot nila ang kanyang bag at cellphone. Sinubukan niyang lumaban pero siya’y natumba at nagtamo ng sugat.

“Wala ka nang ligtas dito, bata!” sigaw ng isa, sabay hagis sa kanya sa gilid ng daan. Halos mawalan siya ng ulirat.

At doon, sa pinakadilim na bahagi ng gabi, biglang may liwanag na lumapit. Maliit pero malinaw — isang kandila. Nang iminulat niya ang mga mata, nakita niya si Doña Mercedes, hawak ang isang kandila at dala ang ilang kapitbahay. Lumapit sila agad at tinulungan siyang tumayo, tinaboy ang mga magnanakaw.

“Sinabi ko sa’yo, hijo,” bulong ng matanda, “huwag mong maliitin ang apoy. Sa oras ng kadiliman, ito lang ang magiging gabay mo.”

Napaiyak si Rafael. Hindi niya akalain na ang matandang inapi niya ang siyang magliligtas sa kanya. Simula noon, gabi-gabi’y tumutulong siya kay Doña Mercedes magbenta ng kandila. Tinuruan niya pa ang ibang kabataan na huwag maliitin ang matatanda, at ang bawat kandila’y sinasabing may kasamang aral ng pag-asa.

At nang dumating ang kapistahan ng bayan, libo-libong kandila ang sabay-sabay na sinindihan, pinangunahan mismo ni Rafael at Doña Mercedes. Ang liwanag ay pumuno sa buong plasa, parang mga bituin na bumaba sa lupa.

At mula noon, ang dating kabataang mapagmataas ay natutong yumuko sa liwanag ng kabutihan, dahil minsan, ang kandila na minamaliit ay siyang magliligtas ng iyong buhay.