“Mikaela, konting delicadeza naman! Ang dumi-dumi na ng tingin sa atin ng mga kapitbahay dahil sa kapupulot mo ng libre sa kanila! Daig mo pa ang hindi pinapakain ni Carlos! Huwag mong ipangalandakan na naghihirap ka, dahil ako ang napapahiya!”
Halos mabingi ako sa bulyaw ni Mama. Nanliit ako sa sarili kong bahay. Hindi ko akalaing ang sarili ko pang ina ang magsasabi niyan sa akin.
“Talaga bang nakita mo na akong kumain nang masarap, Ma?” balik-tanong ko, gumaralgal ang boses ko. “Kahit nga tatlong beses sa isang araw na mabusog lang, bihira mangyari sa amin.”
Imbes na maawa, lalong nag-asik si Mama. “Sumasagot ka na naman, Mika!”
Hindi na ako kumibo. Dumiretso ako sa kusina at itinapon ang mga tira-tirang pagkain. Bitbit ang isang supot ng meryenda—na bigay lang din ng kapitbahay—ay naglakad ako patungong kuwarto. Pero bago pa ako makapasok, hinarang ako ni Mama at mabilis na inagaw ang supot.
“Kumakain ka nang hindi man lang nag-aalok! Bigay mo ‘yan!” sabi niya habang nilalantakan ang tinapay. “At huwag kang masanay kumain sa kuwarto, baka lumaking tamad ang anak mo!”
Napangiti ako nang mapait. “Libre lang ‘yan sa kapitbahay, Ma. Akala ko ba nakakahiya? Baka isipin nila hindi ka pinapakain ng anak mo.”
Isang matalim na tingin ang ibinato niya bago siya lumabas ng kuwarto, bitbit ang limang pirasong tinapay mula sa supot ko.
Ang Misteryo sa Kabinet
Nang masiguro kong wala na si Mama, nilapitan ko ang lumang aparador. Hawak ko ang tatlong pirasong isanlibong piso—ang huling ipon ko na ayaw kong malaman ng asawa kong si Carlos.
Si Carlos ay ang tipo ng lalaki na malakas magbukas ng pitaka ko, pero parang leon kung magalit kapag ako ang humawak sa gamit niya. Minsan ko lang hiningi ang ID niya para sa barangay registration, pero ang inabot ko ay isang matinding selos at hinala.
Inangat ko ang sapin sa pinakailalim ng kabinet para isiksik ang pera ko, pero may isang bagay na humarang sa kamay ko.
Isang maliit na asul na kuwaderno. Isang Passbook.
Binuksan ko ang unang pahina at halos tumigil ang tibok ng puso ko.
Account Name: Carlos Mendoza
Buwan-buwan, may pumapasok na ₱2,000 sa account na ito simula pa noong bago kami ikasal. Isang lihim na ipon na kailanman ay hindi niya nabanggit sa akin. Pero ang mas ikinagulantang ko ay ang huling entry:
Dalawang buwan na ang nakalipas, winithdraw niya ang kabuuang ₱50,000.
Saan napunta ang pera? Wala kaming biniling kagamitan sa bahay. Wala kaming pinuntahang bakasyon. Ang tanging binili niya ay isang mumurahing cellphone na ₱4,000 lang.
Nanginginig ang mga kamay ko habang ibinabalik ang passbook. Sino ang pinaglaanan niya ng ₱50,000 habang ako ay namamalimos ng meryenda sa kapitbahay?
Ang Tawag ng Emergency
Biglang tumunog ang cellphone ko. Si Liza, ang kapatid ko.
“Ate… dinala si Mama sa ospital. Bigla siyang nahimatay. Natatakot ako,” umiiyak niyang sabi.
Parang gumuho ang mundo ko. “Uuwi ako ngayon din, Liz. Magiging okay si Mama.”
Agad kong tinawagan si Carlos. Apat na beses. Limang beses. Hindi sumasagot. Nag-text na lang ako: [Love, nasa ospital si Mama. Uuwi muna ako.]
Nang sa wakas ay tumawag siya, hindi pag-aalala ang bumungad sa akin kundi lamig ng boses.
“Bakit paulit-ulit kang tumatawag?” asik niya.
“Magpapaalam sana ako, Carlos. May sakit si Mama, uuwi muna ako sandali.”
“Sige,” sagot niya, walang bahid ng malasakit. “Pero hindi kita maihahatid. May ₱100 sa itaas na drawer, pamasahe mo na ‘yan. Huwag kang kukuha ng higit doon, kundi babawasan ko ang budget mo sa susunod na linggo.”
Napapikit ako sa gigil. Isang daang piso? Habang may ₱50,000 siyang itinatago sa kung saan?
“Huwag na, Carlos. Hindi ako kukuha kahit piso sa pera mo. Huwag kang mag-alala.”
Ibinaba ko ang telepono at mabilis na nag-impake. Habang naglalakad palabas ng bahay, iisang tanong lang ang paulit-ulit sa isip ko: Sino o ano ang mas mahalaga sa kanya kaysa sa akin, na handa siyang gumastos ng limampung libo nang patago?