Sa loob ng isang Deluxe Bus na bumabagtas sa madilim at zigzag na daan ng Dalton Pass, isang tensyon ang mas matindi pa sa lamig ng aircon.
“Kuya Conductor! Hindi ba pwedeng ilipat ang matandang ito? O kaya pababain niyo na lang! Ang baho, amoy lupa at luyang dilaw!”
Ang boses ni Madam Stella—isang babaeng kumikinang sa alahas—ay puno ng pandidiri. Ang tinutukoy niya ay si Lola Tess, isang payat na matandang nakasuot ng kupas na duster, yakap-yakap ang isang lumang bayong. Hiyang-hiya ang matanda at nanatiling nakayuko habang si Madam Stella ay nag-iispray ng mamahaling pabango, na tila ba isang lason ang presensya ni Lola Tess.
Ang Paghinto ng Mundo sa Gitna ng Gubat
Ngunit ang tadhana ay may sariling paraan ng pagtuturo. Sa kalagitnaan ng kawalan—bundok sa kaliwa, bangin sa kanan—biglang umubo ang makina ng bus. Kug-kug-kug!
Namatay ang ilaw. Nawala ang aircon. Ang bus ay tumirik sa gitna ng madilim na gubat kung saan walang signal at walang rescue. Ang yabang ni Madam Stella ay napalitan ng hysterical na takot. “Paano kung may hold-upper dito?! Paano kung mamatay tayo?!”
Ang driver at konduktor ay pawisan na. “Major problem po. Bumigay ang alternator belt at nag-overheat ang system. Baka umaga na ang rescue,” anunsyo ng driver.
Ang “Mabahong” Bayong na Nagligtas sa Lahat
Sa gitna ng kaguluhan, dahan-dahang tumayo si Lola Tess. Nilapitan niya ang driver.
“Manong, Series 60 Detroit Diesel engine ang gamit nito, hindi ba?” Natigilan ang driver. Paanong ang isang matandang “amoy lupa” ay alam ang teknikal na detalye ng bus? Hindi pinansin ni Lola Tess ang pang-iinsulto ni Madam Stella kanina. Mula sa kanyang bayong, inilabas niya ang isang set ng heavy-duty tools na nakabalot sa lumang dyaryo.
Sa loob ng 15 minuto, sa ilalim ng mainit na makina at sa gitna ng langis at grasa, kumilos ang matanda. Ang kanyang mga kamay na akala nila ay marumi dahil sa lupa ay sanay na sanay sa bakal.
“I-start mo na! Neutral muna!” utos ni Lola Tess.
Vroom! Umungal ang makina. Nabuhay ang mga ilaw. Nagpalakpakan ang lahat.
Ang Pagkatao sa Likod ng Grasa
Habang pinupunasan ni Lola Tess ang kanyang mga kamay na puno ng grasa, doon lang nalaman ng lahat ang katotohanan.
“Ako si Engineer Teresita. Sa loob ng 35 taon, ako ang Head ng Quality Control at Senior Mechanic ng Hino Motors sa Japan. Ako ang pumipirma sa final inspection ng mga bus na ito bago ilabas sa merkado,” mahinahong sabi ng matanda.
Napanganga si Madam Stella. Ang matandang diring-diri siya ay siya palang pinaka-edukado sa kanilang lahat. Ang “mabahong” bayong ay naglalaman pala ng kaligtasan nila.
Ang Huling Paalala
Bago bumaba si Lola Tess sa terminal, iniwan niya ang isang aral na tumagos sa puso ng lahat:
“Hijo, ang makina ay hindi nagrereklamo kahit anong dumi ng langis, basta’t umaandar nang tama. Sana ang tao ay ganun din. Hindi baleng madungis sa labas, basta malinis at gumagana ang nasa loob.”
Si Madam Stella? Tahimik na nagtago sa likod ng kanyang panyo, baon ang matinding hiya habang pinapanood ang pag-alis ng “Lola Mechanic”—ang babaeng hinamak niya, pero nagligtas sa kanyang buhay.