Walong taon. Walong taon na ang bawat sentimong kinita ni Marites mula sa malansang palengke ay napunta sa mga pangarap ni Rogelio. Mula sa pag-aaral nito hanggang sa huling hulog ng makintab at bagong sedan na nakaparada sa tapat ng kanilang bahay, bawat turnilyo niyon ay amoy-dagat at pawis.
Ngunit nang sumapit ang araw ng kanyang promosyon bilang Department Manager, tila nalunod si Rogelio sa sarili niyang kayabangan.
“Manager na ako ngayon, Marites,” mariin niyang sabi habang hinihimas ang mamahaling tela ng kanyang polo. “Dapat mamuhay tayo nang naaayon sa estado ko. Tigilan mo na ‘yang pagtitinda mo. Nakakahiya. Amoy-isda ka na, amoy-pulubi pa.”
Hindi kumibo si Marites. Ang mga kamay niyang puno ng sugat mula sa paglilinis ng bangus ay dahan-dahang ikinuyom. Hindi niya akalain na ang lalaking binuo niya ay siya ring wawasak sa kanya.
Ang Insulto sa Gitna ng Palengke
Kinabukasan, pumarada ang bagong kotse sa gitna ng mataong palengke. Bumaba si Rogelio, suot ang kanyang shades, tila isang hari na bumibisita sa mga alipin.
“Ate Marites! Nandiyan ang asawa mo! Susunduin ka na siguro para sa selebrasyon!” sigaw ng mga kapwa tindera.
Bitbit ang kanyang bilao at ang pag-asang baka nagbibiro lang si Rogelio kagabi, lumapit si Marites sa kotse. Ngunit bago pa man niya mahawakan ang handle ng pinto, marahas itong ibinukas ni Rogelio—tumama ang pinto sa balikat ni Marites at napaatras siya sa putikan.
“Sino ang nagsabing puwede kang sumakay dito?” bulyaw ni Rogelio na narinig ng buong barangay. “Kotse ko ‘to! Pinaghirapan ko ‘to! Hindi bagay ang isang amoy-isdang katulad mo sa loob ng gamit na ito. Huwag mong dungisan ang tagumpay ko!”
Natapon ang mga isda sa kalsada. Sa gitna ng tawanan ng ilang nakiki-usyoso at awa ng kanyang mga kaibigan, dahan-dahang tumayo si Marites. Wala siyang sinabi. Isa-isa niyang pinulot ang mga isda mula sa putik, habang pinapaarangkada ni Rogelio ang kotse palayo, iniiwan siya sa gitna ng usok at alikabok.
Ang Nakakakilabot na Bukas
Hindi alam ni Rogelio, ang kotseng itinatangi niya ay nakapangalan pa rin sa “Fish Dealer” na si Marites. At hindi rin niya alam na ang huling isdang pinulot ni Marites mula sa putikan ay hindi para ibenta… kundi para sa isang ritwal na magpaparamdam kay Rogelio na ang amoy ng isda ay hindi kailanman nawawala—lalo na kung ito ay galing sa isang pusong sinaktan.
Pag-uwi ni Rogelio nang gabing iyon, sinalubong siya ng isang amoy na hindi matanggal-tanggal. Kahit anong spray niya ng pabango, tila may nabubulok sa loob ng kanyang kotse… at sa bawat sulok ng kanyang bagong opisina.