NAWALAN NG PASENSYA ANG ISANG ANAK AT SINIGAWAN ANG KANYANG MATANDANG AMA DAHIL PAULIT-ULIT ITONG NAGTATANONG KUNG “ANO ANG IBON NA YUN” PERO NADUROG ANG PUSO NIYA NANG IPA-BASA NG AMA ANG LUMANG DIARY NITO

NAWALAN NG PASENSYA ANG ISANG ANAK AT SINIGAWAN ANG KANYANG MATANDANG AMA DAHIL PAULIT-ULIT ITONG NAGTATANONG KUNG “ANO ANG IBON NA YUN” PERO NADUROG ANG PUSO NIYA NANG IPA-BASA NG AMA ANG LUMANG DIARY NITO

Sa isang maaliwalas at mahanging hapon sa probinsya, nakaupo sa isang mahabang bangkong kahoy sa hardin ang isang mag-ama.

Ang ama ay si Mang Tonio, walumpung taong gulang. Maputi na ang lahat ng kanyang buhok, kulubot na ang balat, at medyo nanginginig na ang mga kamay. Katabi niya ang kanyang anak na si Albert, apatnapu’t limang taong gulang, isang matagumpay na negosyante na galing pa sa Maynila.

Bihirang umuwi si Albert. Masyado siyang abala sa trabaho, sa mga meeting, at sa pagpapalago ng kanyang kumpanya. Umuwi lang siya ngayon dahil birthday ng kanyang Tatay. Habang nakaupo sila, abala si Albert sa pagse-cellphone, tinitignan ang mga emails at updates sa stock market. Si Mang Tonio naman ay tahimik lang na nakatingin sa mga puno at bulaklak, tinatamasa ang presko na hangin.

Biglang may dumapong isang maliit na ibon sa damuhan, malapit sa paanan ng puno ng mangga. Isa itong Maya (sparrow).

Tinuro ito ni Mang Tonio.
“Anak, ano ang ibon na ‘yun?” tanong ng matanda sa mahinang boses.

Hindi tinanggal ni Albert ang tingin sa cellphone.
“Isa ‘yang Maya, Tay,” simpleng sagot niya.

Tumango si Mang Tonio. Pinanood niya ang ibon na tumuka-tuka sa lupa.

Makalipas ang ilang minuto, lumipad ang ibon at dumapo sa sanga ng gumamela.

Tinuro ulit ito ni Mang Tonio.
“Anak, ano ang ibon na ‘yun?”

Bumuntong-hininga si Albert. Ibinaba niya nang kaunti ang cellphone. Medyo kumunot na ang noo niya.
“Tay, kakasabi ko lang,” sagot niya na may halong inis. “Maya ‘yan. Sparrow sa English.”

“Ah, oo nga pala,” bulong ng ama.

Nagpatuloy si Albert sa pagbabasa ng balita sa internet. Gusto na niyang pumasok sa loob dahil naiinitan na siya, pero gusto pa raw magpahangin ng Tatay niya.

Lumipas ang limang minuto. Ang ibon ay lumipad ulit at dumapo naman sa bakod na kawayan.

Tumingin si Mang Tonio kay Albert.
“Anak, ano ang ibon na ‘yun?”

Dito na naputol ang pisi ng pasensya ni Albert. Ibinagsak niya ang kanyang cellphone sa bangko. Humarap siya sa ama na nanlilisik ang mga mata.
“Tay naman!” pasigaw na sabi ni Albert. “Pangatlong beses mo na tinanong ‘yan ah! Paulit-ulit? Unli? Sinabi nang MAYA ‘yan eh! Bingi ka ba o sadyang makulit ka lang? Hindi mo ba maintindihan ang sinasabi ko?!”

Natahimik ang buong hardin. Lumipad ang ibon dahil sa lakas ng boses ni Albert.

Hindi sumagot si Mang Tonio. Tinitigan lang niya ang kanyang anak. Wala siyang sinabing masama. Walang galit sa mukha niya, kundi lungkot. Dahan-dahan, gamit ang kanyang tungkod, tumayo ang matanda. Hirap na hirap siyang maglakad habang papasok sa loob ng bahay.

Naiwan si Albert sa hardin, inis na inis.
“Napaka-kulit,” bulong niya sa sarili. “Nakaka-stress kausap.”

Akala ni Albert ay nagtampo na ang ama at hindi na babalik. Pero makalipas ang ilang sandali, lumabas ulit si Mang Tonio.

May dala itong isang luma at punit-punit na diary. Ang papel ay naninilaw na sa kalumaan.

Umupo ulit si Mang Tonio sa tabi ni Albert. Binuksan niya ang diary sa isang pahina na may petsang Hunyo 12, 1985.

“Basahin mo ito nang malakas,” utos ng ama. Iniabot niya ang diary sa anak.

Kinuha ito ni Albert nang padabog.
“Ano na naman ba ‘to?”

Sinimulan niyang basahin ang sulat-kamay ng kanyang ama noong bata pa siya.

“Ngayong araw,” basa ni Albert, “Dinala ko ang aking bunsong anak na si Albert sa parke dahil katatapos lang ng kanyang 3rd Birthday. Masayang-masaya siya. Habang nakaupo kami at kumakain ng ice cream, may dumapong isang maliit na ibon sa harap namin.”

Natigilan si Albert. Nagpatuloy siya sa pagbasa, pero bumabagal ang boses niya.

“Tinanong ako ng aking inosenteng anak: ‘Tatay, ano ‘yan?’ Sinagot ko siya na isa iyong Maya. Tuwang-tuwa siya. Maya-maya, nagtanong ulit siya: ‘Tatay, ano ‘yan?’ Paulit-ulit niya itong tinanong.”

“Binilang ko kung ilang beses siya nagtanong. Dalawampu’t isang beses (21 times). At sa loob ng 21 beses na tanong niya, 21 beses ko rin siyang sinagot na iyon ay isang ‘Maya’. Sa bawat sagot ko, niyayakap ko siya. Hindi ako nainis, hindi ako nagalit. Sa halip, napuno ng pagmamahal ang puso ko dahil sa kuryosidad at kakulitan ng aking anak.”

Binitawan ni Albert ang diary.

Nanginig ang kanyang mga kamay. Parang may bumara sa lalamunan niya.

Kanina, tinanong lang siya ng ama ng tatlong beses, nagwala na siya sa galit. Sinigawan niya ang taong nagtiyagang sumagot sa kanya ng 21 beses noong siya ang walang alam sa mundo.

Bumaha ang alaala sa isip ni Albert. Naalala niya kung paano siya tinuruang maglakad ng ama kahit paulit-ulit siyang nadadapa. Kung paano siya tinuruang magbasa kahit paulit-ulit siyang nagkakamali. Kung paano siya inalagaan noong may sakit siya at walang tulog ang ama kakabantay.

Ang amang ito—na nagbigay ng lahat ng pasensya at oras para sa kanya—ay humihingi lang ng kaunting minuto, pero ipinagkait pa niya.

Unti-unting tumulo ang luha ni Albert. Mula sa hiya, napalitan ito ng matinding pagsisisi.

Tumingin siya kay Mang Tonio. Nakangiti lang ang matanda sa kanya, ang ngiting puno ng pang-unawa.

“T-Tay…” garalgal na sabi ni Albert. “Patawarin niyo po ako…”

Lumuhod si Albert sa harap ng ama. Niyakap niya ang tuhod nito at humagulgol gaya ng isang bata.

“Ang sama-sama kong anak. Sorry po, Tay. Sorry po kung naging mainipin ako. Sorry kung nasigawan kita.”

Hinaplos ni Mang Tonio ang ulo ng anak, gaya ng ginagawa niya noong bata pa ito.

“Ayos lang, anak,” malambing na sabi ng ama. “Matanda na ako, makulit na talaga. Pero mahal na mahal kita.”

Tumayo si Albert at niyakap nang mahigpit ang ama. Sa yakap na iyon, ipinangako niya sa sarili na hinding-hindi na siya magagalit ulit. Babawi siya. Kung kinaya ng ama niya na sagutin siya ng 21 beses noon, kakayanin niyang sagutin ang ama kahit 100 beses pa ngayon.

Sa huli, nanatili sila sa hardin hanggang sa lumubog ang araw. Nagkwentuhan sila. At nang magtanong ulit si Mang Tonio tungkol sa bulaklak, nakangiting sumagot si Albert, puno ng pagmamahal at respeto, hanggang sa maintindihan ito ng kanyang ama.