ISANG MATANDANG BABAENG INIALAY ANG BUONG BUHAY SA PAGTULONG NGUNIT HINUSGAHAN NG MUNDO DAHIL LAMANG SA ISANG PAGKAKATAONG HINDI NIYA KAYANG IBIGAY ANG HINIHINGI NG KANYANG KAPWA

ISANG MATANDANG BABAENG INIALAY ANG BUONG BUHAY SA PAGTULONG NGUNIT HINUSGAHAN NG MUNDO DAHIL LAMANG SA ISANG PAGKAKATAONG HINDI NIYA KAYANG IBIGAY ANG HINIHINGI NG KANYANG KAPWA

Sa isang liblib na barangay sa Laguna, kilalang-kilala si Lola Conching. Hindi siya mayaman, pero para sa mga kapitbahay niya, siya ang takbuhan ng bayan. Wala siyang anak, wala ring asawa, kaya’t ang buong atensyon niya ay nakatuon sa pagtulong. Kung may walang pambili ng gamot, kay Lola Conching ang punta. Kung may kinulang sa pambayad ng kuryente, si Lola Conching ang huhugot sa kanyang lumang alkansya. Halos sambahin siya ng mga tao. “Santa ng Barangay,” ang tawag sa kanya ng ilan.

Tahimik lang si Lola Conching. Ang tanging source ng pera niya ay ang maliit na pwesto sa palengke at ang pensyon ng kanyang yumaong asawa na sundalo. Pero kahit maliit, pinagkakasya niya para makapag-abot.

Isang hapon, dumating si Aling Berta, ang kapitbahay niyang mahilig sa tong-its pero mabait naman kapag nakaharap. Humahangos ito, pawisan at mukhang problemado.

“Lola Conching! Parang awa niyo na po,” bungad ni Berta, halos lumuhod sa harapan ng matanda na noo’y nagwawalis sa bakuran. “Kailangan ko po ng limang libo. Ngayon na po. May emergency lang po sa probinsya, kailangang ipadala.”

Natigilan si Lola Conching. Napahawak siya sa bulsa ng kanyang duster. Alam ng Diyos kung gaano niya kagustong tumulong. Pero sa pagkakataong iyon, ang laman ng kanyang pitaka ay dalawang daang piso na lang—ang budget niya para sa pagkain sa susunod na tatlong araw bago dumating ang pensyon. Kakatubos lang kasi niya sa gamot ng anak ni Mang Karyo kahapon.

“Berta, pasensya ka na,” malumanay na sagot ng matanda, bakas ang lungkot sa mga mata. “Gipit din ako ngayon, anak. Wala akong maibibigay.”

Nagbago ang timpla ng mukha ni Berta. Mula sa pagmamakaawa, naging matigas ang ekspresyon nito. “Wala? Kayo? Eh ang dami niyong tinatago diyan! Ang damot niyo naman, Lola! Akala ko ba mabait kayo? Sa dinami-dami ng natulungan niyo, ako pa ang tatanggihan niyo?”

“Wala talaga, Berta. Maniwala ka,” pakiusap ni Lola Conching.

Padabog na umalis si Berta. At doon na nagsimula ang kalbaryo ni Lola Conching.

Mabilis pa sa alas-kwatro kung kumalat ang balita. Sinabi ni Berta sa lahat na maramot daw ang matanda. Kesyo namimili lang daw ng tutulungan. Kesyo nagtatago ng yaman habang ang mga kapitbahay ay nagugutom. Ang dating mga ngiti na sumasalubong kay Lola Conching ay napalitan ng irap at bulungan.

Kapag dumadaan siya sa tindahan, biglang tumatahimik ang mga nagkukwentuhan, tapos maririnig niya ang parinig, “Ayan na yung santang peke.”

Page: SAY – Story Around You | Original story

Masakit para kay Lola Conching, pero hindi siya kumibo. Patuloy pa rin siya sa pagngiti, kahit na walang gumaganti. Ilang linggo ang lumipas, naging paria siya sa sarili niyang lugar. Walang bumabati, walang nag-aalok ng tulong noong siya naman ang nagkasakit.

Isang gabi, bumagyo nang malakas. Walang kuryente. Sa gitna ng dilim at hagupit ng hangin, inatake sa puso si Lola Conching. Mag-isa. Walang matawagan dahil walang signal, at kahit sumigaw siya, ang lakas ng ulan ay tila nakisama sa paglilibing sa kanyang boses.

Kinabukasan, natagpuan na lang siyang wala nang buhay ng mga tanod.

Nang ilabas ang kanyang bangkay, nagtipon ang mga tsismosang kapitbahay, kabilang si Berta. “Sayang,” sabi ni Berta, pero may halong pait pa rin. “Kung hindi sana siya nagdamot, baka may tumulong sa kanya.”

Pinasok ng mga barangay officials ang bahay ni Lola Conching para maghanap ng contact number ng kamag-anak o anumang dokumento. Sumama ang mga usisero para makita kung gaano karami ang “tinagong yaman” ng matanda.

Binuksan nila ang lumang aparador. Walang pera. Walang alahas. Ang nakita nila ay isang makapal na notebook at isang sobreng puti na may pangalan ni Berta.

Nanginig ang kamay ni Berta nang iabot sa kanya ng Kapitan ang sobre. Binuksan niya ito. Sa loob ay isang resibo ng pawnshop at isang sulat.

Ang resibo ay nakapangalan kay Lola Conching. Isinanla niya ang kaisa-isa niyang wedding ring—ang pinakamahalagang bagay sa kanya—noong araw mismo na humingi ng tulong si Berta at tinanggihan niya ito. Ang petsa sa resibo ay hapon ng araw na iyon.

Binasa ni Berta ang sulat nang malakas, habang unti-unting namumutla ang kanyang mukha at tumutulo ang luha.

“Berta, anak, pasensya ka na kung tinanggihan kita kanina. Wala talaga akong hawak na pera. Pero hindi ako mapakali na may problema ka. Pag-alis mo, dinala ko sa bayan ang singsing ko para isanla. Ito ang limang libo. Ibibigay ko sana sa’yo mamayang gabi pagdaan ko diyan para hindi mo isiping napahiya kita. Sana makatulong ito sa probinsya niyo. Huwag mo na intindihin ang pagtubos, ako na ang bahala pagdating ng pensyon ko. Mag-iingat ka palagi. – Lola Conching”

Napatingin ang lahat sa notebook na hawak ng Kapitan. Ito ay listahan ng mga “utang” ng mga tao sa kanya. Pero sa bawat pahina, may nakasulat na malaking pulang tinta: BAYAD NA (WALA NANG BABAYARAN, TULONG KO NA ITO).

Nakita ng lahat ang pangalan nila. Si Mang Karyo, na tinubos ang gamot. Si Aling Nena, na binigyan ng pambigk. Lahat sila.

Sa huling pahina ng notebook, may nakasulat na petsa—ang araw bago siya namatay.

“Ubos na ang naipon ko. Wala na rin ang singsing ko. Pero masaya ako dahil nakatulong ako. Sana lang, balang araw, matutunan nilang ang tunay na pagtulong ay hindi nasusukat sa kung ano ang naibibigay mo kapag meron ka, kundi sa kung ano ang kaya mong isuko kapag wala ka na.”

Napaluhod si Berta sa sahig, hawak ang limang libong piso at ang resibo ng singsing. Ang “damot” na isinigaw niya sa buong mundo ay ang siyang dahilan kung bakit wala nang natira sa matanda, kahit para sa sarili niyang burol.

Ang buong barangay ay natahimik, nilamon ng hiya na mas malalim pa sa baha, habang ang ulan sa labas ay tila luha ng langit para sa isang anghel na binali nila ang pakpak.