WALANG NAGSASAKAY SA ISANG MATANDANG NAGAABANG NG TRICYCLE—NAGTAWAG AKO NG MASASAKYAN NYA AT NAGULAT AKO KINABUKASAN NANG KUMATOK SYA SA PINTUAN KO

WALANG NAGSASAKAY SA ISANG MATANDANG NAGAABANG NG TRICYCLE—NAGTAWAG AKO NG MASASAKYAN NYA AT NAGULAT AKO KINABUKASAN NANG KUMATOK SYA SA PINTUAN KO

Maulan noon, hapon ng Biyernes. Galing ako sa trabaho, pagod, basa, at ang tanging gusto ko lang ay makauwi. Habang nakasilong ako sa karinderya sa gilid ng kalsada, napansin ko ang isang matandang babae, naka-payong na butas at may hawak na lumang supot ng plastik. Halata sa mukha niya ang pagod, tila ilang oras na siyang naghihintay ng masasakyan.

Lumilipas ang mga tricycle, jeep, at motorsiklo—pero wala ni isa ang tumitigil. Ang iba pa nga, napapangiti nang may halong pangmamaliit.
“’Yan si Aling Loring,” bulong ng tindera sa karinderya. “Walang gustong magsakay d’yan kasi daw… malas. Simula raw nang mamatayan ng anak, may kung anong sumpa.”

Napakunot ang noo ko. “Sumpa? Matanda lang naman siya.”

Napailing ako at lumapit sa kalsada. Tinawag ko ang isang tricycle.
“Kuya, paki-hatid po si Nanay. Ako na magbabayad.”

Nagulat ang matanda. “Hijo, ‘wag na. Hinihintay ko na lang kung may mabait—”
“Ako na po ‘yon, Nay,” sagot ko sabay ngiti. “Sakay na kayo.”

Naiiyak siyang sumakay, at bago pa man umalis, hinawakan niya ang kamay ko. “Salamat, anak. Hindi mo alam kung gaano kahalaga ‘tong ginawa mo.”

Ngumiti ako, sabay sagot, “Wala po ‘yon, Nay. Ingat po kayo.”

Kinabukasan, Sabado ng umaga, may kumatok sa pinto ko. Tatlong mahihinang katok.
Pagbukas ko, halos mahulog ang tasa ng kape ko sa gulat. Si Aling Loring. Basa pa ng hamog ang buhok niya, at may dalang maliit na basket na may balot na dahon ng saging.

“Anong… ginagawa n’yo po rito?” tanong ko, nagtataka.

Ngumiti siya, mabagal pero totoo. “Anak, gusto ko lang magpasalamat. Pinadala ako ng anak ko—sa panaginip ko kagabi—para sabihin na ‘wag kong hayaang mawala ang taong tumulong sa’kin.”

Napatingin ako sa kanya, naguluhan. “Po?”

Umupo siya sa upuang nasa tapat ng pinto. “Patay na ang anak ko, Hijo. Limang taon na. Araw-araw akong pumupunta sa terminal para lang maramdaman na may pupuntahan pa ako. Pero kahapon, nung tinulungan mo ako… parang may liwanag akong naramdaman ulit.”

Tahimik akong nakinig, habang binubuksan niya ang dala niyang basket. Nando’n ang tinapay na gawa niya, halatang niluto pa ng maaga.
“Tinapay lang ito, anak. Pero gusto kong tanggapin mo. Para alam kong naibalik ko kahit kaunti sa kabutihan mo.”

Hindi ko napigilang mapangiti. “Salamat po, Nay. Pero hindi n’yo kailangang mag-abala.”

“Hindi ito abala,” sabi niya sabay haplos sa braso ko. “Ang totoo… anak, kahapon bago mo ako tinulungan, gusto ko nang sumuko. Pero nung tinawag mo ako at pinasakay, naalala kong may dahilan pa para mabuhay.”

Nabigla ako sa sinabi niya. Hindi ko alam kung anong sasabihin, kaya tumango lang ako.

Lumipas ang mga araw, at halos araw-araw ay dumadaan si Aling Loring. Minsan, may dalang tinapay. Minsan, prutas. At minsan, simpleng ngiti lang at kumustahan sa labas ng gate.

Hanggang isang araw, hindi na siya dumating. Una’y inisip kong baka masama lang ang pakiramdam. Pero pagkalipas ng tatlong araw, nag-alala na ako. Nagtanong ako sa karinderya, sa mga drayber, pero lahat ay iiling lang.

“Hindi mo ba alam?” sabi ng tindera. “Pumanaw na raw si Aling Loring noong isang gabi.”

Parang may sumikip sa dibdib ko. Napatigil ako sa paghinga.
“Pero teka,” dagdag ng tindera, “iniwan daw niya sa anak ng kapitbahay niya ‘yung maliit na kahon para sa isang lalaking nagngangalang… ‘Rico’. Ikaw daw ‘yon.”

Pag-uwi ko, may naghihintay ngang kahon sa may gate ko—lumang kahon ng sapatos, may papel na nakasulat: “Para sa taong nagpasilay ulit ng liwanag sa buhay ko.”

Nang buksan ko, nando’n ang isang lumang larawan—siya, kasama ang anak niyang lalaki na halos ka-edad ko. Sa likod ng larawan, may nakasulat:
“Ang kabutihan, anak, ay hindi mo kailangang ipagmalaki. Dahil ang Diyos na ang magbabalik niyan sa tamang panahon.”

Kasama rin sa kahon ang isang piraso ng lumang rosaryo, halatang gamit na gamit. Hawak ko ‘yon nang matagal, parang naririnig ko pa ang boses ni Aling Loring na nagsasabing, “Salamat, anak.”

Simula noon, tuwing may nakikita akong matanda sa kalsada, hindi ko kayang palampasin. Lagi kong naaalala siya—ang matandang tinulungan ko minsan, na kalaunan ay nagturo sa akin ng isa sa pinakamahalagang aral sa buhay:

Ang simpleng kabutihan ay kayang magligtas ng kaluluwa—hindi lang ng iba, kundi pati ng sarili mo.