MATAPOS ANG 2 DEKADA SA IBANG BANSA ANG BATA NA NOON NAGLALARO NG PIKO, TUMBANG PRESO AT IBA PA AY NAGBALIK—NAKITA NIYA ANG LUGAR NILA KUNG SAAN SILA NAGLALARO NOON NA NGAYON AY WALA NA NI ISANG BATA
Pagbaba ni Ethan mula sa bus, agad siyang sinalubong ng malamig na hangin ng hapon at amoy ng mga tuyong dahon sa lumang kalsada ng kanilang baryo. Dalawampung taon siyang nanirahan sa ibang bansa, naghahanap-buhay, nagtatagumpay, ngunit sa bawat tagumpay ay may kirot ng pangungulila sa bayang iniwan.
Ngayon, sa wakas, nandito na siya.
Sinuot niya ang backpack, tumitig sa kalsada kung saan minsan ay umaalingawngaw ang tawanan nila ng mga kalaro. Dito sila tumatakbo nang walang sapatos, dito sila nagtatayo ng chalk lines para sa piko, dito rin sila nag-uubusan ng hininga sa tumbang preso at tagu-taguan. Noon, ang buong baryo ay parang isang malaking palaruan.
Pero ngayon…
Tahimik. Mas tahimik pa kaysa sa alauna ng madaling araw.
Nilakad niya ang dating bakanteng lote na punong-puno noon ng bata—pero ngayo’y sementadong espasyo na lang, may naka-park na motor, may nakabitin pang “NO PLAYING HERE” na karatula.
Napahinto siya. “Wala man lang… kahit isa?”
Nagpatuloy siya sa paglalakad, umaasang may makikita kahit isang batang naghahabulan. Ngunit sa bawat pag-ikot niya sa sulok, iisa ang tanawin:
Mga saradong bintana.
Mga batang nakasilip sa screen.
Mga ilaw ng telebisyon at tunog ng video games mula sa loob ng mga bahay.
Para bang namamatay ang isang mundong minsan niyang kinabibilangan.
—
Habang naglalakad, napansin niya ang isang batang nakaupo sa gate, hawak ang cellphone, at walang kating-katig sa paglalaro.
“Hi, iho,” bati ni Ethan na may ngiti, kahit may lungkot sa mata.
Tumingin sandali ang bata. “Hello po.”
“Wala bang naglalarong mga bata dito sa labas?”
Umiling ang bata. “Hindi na po uso ‘yan. Mas masaya sa cellphone.”
Parang tinusok ang puso ni Ethan ang alaala—siya at ang mga kalaro niya, naghahabulan sa ulan, nag-aaway dahil sa piko lines na hindi pantay, nagtatawanan hanggang mapagalitan ng mga nanay nila.
Nawala na lahat iyon.
—
Kinagabihan, nakaupo si Ethan sa lumang silong ng bahay ng kanyang tiyahin, nangingilid ang luha habang pinagmamasdan ang bakanteng espasyo kung saan siya minsang nadapa, tumawa, at nanalo sa tumbang preso. Ang bonsai ng mangga kung saan siya minsang umakyat ay putol na. Ang bakod na yari sa kahoy ay napalitan ng semento. Ang lupa kung saan sila gumuhit ng piko ay natatakpan na ng pintura at motor oils.
Pero habang nakatingin siya, may isang ideyang kumislap.
Isang ideyang maaaring ibalik ang nawalang saya.
—
Kinabukasan, maagang nagpunta si Ethan sa lumang lote. Bitbit niya ang isang kahon. Nagtataka ang ilang matatanda: “Ano’ng ginagawa ng balikbayan na ‘yan?”
Ngunit hindi niya iyon inalintana.
Nilinis niya ang lupa. Pinantay ang sementadong bahagi. At pagkatapos ay inilabas ang laman ng kahon:
Chalk.
Lampinang goma.
Lata ng kape.
Tali.
Maliliit na bola.
Lapitang kahoy.
At iba pang gamit para sa larong-kalye.
Sinimulan niya bilangin, ayusin, itayo ang piko lines. Gumuhit siya ng mga kahon, numerong isa hanggang sampu. Nagset-up siya ng tumbang preso. Naglatag siya ng patintero.
Dumaan ang mga bata sa labas, nanonood mula sa likod ng gate, nagtataka.
“Ano po ‘yan?”
“Piko.”
“Para saan po ‘yan?”
“Para laruin.”
“Paano po nilalaro ‘yan?”
Ngumiti si Ethan. “Gusto n’yo ba malaman?”
Nagkatinginan ang mga bata. Parang may pag-aalinlangan. Pero unti-unting may lumapit na isa.
“Sige po… turuan n’yo kami.”
Ang ngiting iyon ang unang sinag ng pagbalik ng alaala.
—
Unti-unting dumami ang batang lumapit, bitbit ang cellphone pero pinatay para makisali. May nanay pang napatingin sa bintana, nagtaka kung bakit biglang may mga batang nagtatawanan sa labas.
At nang magsimula ang laro…
Para silang ibinalik sa nakaraan.
Ang unang tawa ay parang kampana.
Ang unang habol ay parang lumang musika.
At nang madapa ang isang bata pero tumawa lang, napangiti si Ethan nang may luha sa gilid ng mata.
“Ganito dapat,” bulong niya sa sarili. “Ganito dapat ang kabataan.”
—
Lumipas ang mga araw at gabi, at ang dating tahimik na kalye ay muli na namang umaalingawngaw. Ang mga matatanda ay napapatingin, napapangiti. Ang mga gate ay nabubuksan. Unti-unti, nakikita nilang bumabalik ang buhay.
Isang gabi, lumapit ang isang lola kay Ethan.
“Anak, salamat ha. Dati hindi ko makita ang apo ko kahit nasa loob lang ng bahay. Ngayon, hindi ko naman siya mapilit pumasok!”
Natawa si Ethan. “Masaya po akong nakikita ko silang masaya.”
At nang tanungin siya ng isang batang pawis na pawis ngunit nakangiti:
“Kuya Ethan, bukas ulit ha?”
Tumaas ang dibdib niya, puno ng init.
“Oo naman,” sagot niya. “Bukas, tuturuan ko kayo ng tumbang preso na mas nakakapagod.”
Nagpalakpakan ang mga bata.
—
Sa huling araw ng kanyang bakasyon, umupo si Ethan sa ilalim ng nag-iisang punong nakaligtas sa paglipas ng panahon. Pinagmamasdan niya ang mga batang naglalaro ng piko, patintero, tumbang preso… lahat nang minsang bumuo sa pagkabata niya.
At sa huling tanaw niya sa baryo, sinabi niya sa sarili:
“Hindi man maibalik ang nakaraan… pero maibabalik ang saya nito sa bagong henerasyon.”
Umuwi siyang dalang-dala ang pinakamagandang alaala ng pagbabalik:
Isang baryong muling nabuhay dahil sa simpleng ideya…
…at isang pusong muling napuno dahil may mga batang natutong maging tunay na bata muli.
See less