Alas-onse ng gabi nang bumabagtas ang isang deluxe bus sa paikot-ikot na daan ng Dalton Pass. Tahimik ang karamihan sa mga pasahero. Dahil sa lamig ng aircon at pagod sa biyahe, karamihan ay nakatulog na.
Ngunit sa gitna ng katahimikan, may isang matinis na boses na biglang sumira sa payapang biyahe.
“Kuya, conductor!” malakas na tawag ng isang babae. “Pwede ba akong ilipat ng upuan? O kaya ilipat niyo na lang ’yang matandang ’yan sa likod. Ang baho kasi!”
Ang babaeng nagsasalita ay si Madam Stella—isang pasaherong halatang galing sa marangyang buhay, suot ang mamahaling alahas at elegante ang pananamit.
Ang tinutukoy niyang pasahero ay si Lola Tess, isang payat na matandang babae na nakasuot ng kupas na duster at may yakap na lumang bayong. Tahimik lamang itong nakaupo, nakayuko at halatang nahihiya.
“Pasensya na po, Ma’am,” mahinahong sagot ng konduktor. “Puno na po ang bus. Wala na pong bakanteng upuan.”
“Kung gano’n pababain niyo na lang siya!” iritadong sagot ni Madam Stella. “Nagbayad ako para sa komportableng biyahe, hindi para amuyin ang galing sa palengke!”
Pagkasabi nito ay naglabas pa siya ng mamahaling pabango at nagspray sa hangin, dahilan para mapahikbi si Lola Tess.
“Hayaan niyo na po, Ma’am,” mahina ngunit magalang na sabi ng matanda. “Malapit na rin naman po akong bumaba sa terminal sa Isabela.”
Umirap lang si Madam Stella at tinakpan ang ilong gamit ang panyo.
Ilang minuto pa ang lumipas nang biglang may kakaibang tunog mula sa makina ng bus.
Kug… kug… kug…
Unti-unting nawala ang lamig ng aircon. Nagdilim ang loob ng sasakyan.
Pagkatapos ay dahan-dahang huminto ang bus sa gilid ng madilim na kalsada.
Sa kaliwa ay bundok, sa kanan ay bangin. Wala ni isang ilaw sa paligid.
“Ano nangyari?” nag-aalalang tanong ng mga pasahero.
“Nasiraan yata tayo,” sagot ng driver habang bumababa siya kasama ang konduktor upang tingnan ang makina sa likod ng bus.
Lumipas ang kalahating oras.
Unti-unting uminit sa loob ng bus. Nagsisimula nang kabahan ang mga pasahero. Wala ring signal ang mga cellphone.
“Ano ba ’yan!” reklamo ni Madam Stella habang pinapaypayan ang sarili. “May meeting pa ako bukas!”
Ilang sandali pa ay bumalik sa loob ang driver. Pawis na pawis ito at may bahid ng grasa ang mukha.
“Pasensya na po, mga Sir at Ma’am,” sabi niya. “Mukhang seryoso ang problema. Naputol ang alternator belt at nag-overheat ang makina. Hindi na siya nag-start. Kailangan nating maghintay ng tulong mula sa terminal… baka umaga pa sila makarating.”
“Umaga?!” halos mapasigaw si Madam Stella. “Dito tayo matutulog sa gitna ng gubat? Paano kung may magnanakaw?”
Nagsimulang mag-ingay ang mga pasahero. May mga batang umiiyak. May mga taong nagdarasal.
Sa gitna ng kaguluhan, dahan-dahang tumayo si Lola Tess.
Lumapit siya sa driver.
“Manong,” mahina niyang sabi, “pwede ko bang tingnan ang makina?”
Nagulat ang driver.
“Naku, Lola, umupo na lang po kayo. Madulas po sa labas at delikado.”
Agad namang sumingit si Madam Stella na halatang naiinis pa rin.
“Hayaan mo na ’yang matanda!” mapanghamak niyang sabi. “Ano bang alam niyan sa makina? Baka gulay lang ang kayang ayusin niyan!”
Ngunit hindi pinansin ni Lola Tess ang pangungutya.
Tiningnan niya ang driver at kalmadong nagtanong:
“Series 60 Detroit Diesel engine ba ang gamit ng bus na ito?”
Napatingin ang driver sa kanya, nagulat.
“Opo… paano niyo po nalaman?”
Dahan-dahang ngumiti ang matanda.
“Kung alternator belt ang naputol, siguradong may spare kayo sa compartment,” sabi niya. “Pero hindi ’yan ang dahilan kung bakit ayaw mag-start ang makina.”
Napakunot ang noo ng driver.
“Bakit po?”
“Dahil naka-activate ang safety lockout system matapos mag-overheat,” mahinahong paliwanag ni Lola Tess. “Kung i-bypass lang ang sensor sa likod ng fuel pump, puwede pa itong umandar pansamantala hanggang makarating tayo sa susunod na bayan.”
Biglang natahimik ang buong bus.
Hindi makapaniwala ang driver sa narinig niya.
At si Madam Stella…
ay napatingin sa matandang babae na kanina lamang ay minamaliit niya.
Doon niya unti-unting naisip na ang taong ininsulto niya buong biyahe…
ay maaaring siyang tanging makakapagligtas sa kanilang lahat.